05.09.2022
Rwa kulszowa – najczęstsza przyczyna wizyty pacjenta w gabinecie fizjoterapeutycznym

Rwa kulszowa to termin używany do opisania bólu dolnego odcinka kręgosłupa. W szczególności bólu wynikającego ze ściśnięcia lub przyciśnięcia nerwu kulszowego promieniującego do pośladka i/lub do całej kończyny dolnej. Obecnie to jedna z najczęstszych przyczyn wizyty pacjenta w gabinecie fizjoterapeutycznym. I choć z pozoru może wydawać się, że sprawa wygląda dość prosto, bo mamy ucisk na nerw i ból promieniujący na kończynę, to w rzeczywistości możliwych przyczyn tego bólu jest zdecydowanie więcej.

Potencjalne przyczyny rwy kulszowej:

  • Pogorszenie funkcji pompy mięśniowej (skurcz-rozkurcz)
  • Wzrost ciśnienia w systemie osiowym, wrotnym lub płucnym w skutek czego system kręgowy staje się drogą krążenia obocznego dla drenażu żylnego
  • Zastoje żylne w obrębie żylnych splotów kręgowych
  • Napięcia w obrębie przepony
  • Restrykcje wisceralne (trzewne) – napięcie w obrębie nerek, wątroby, sieci większej, krezki jelita cienkiego, otrzewnej, okrężnicy.
  • Zaburzenia ruchu tkankowego w obrębie systemu żyły wrotnej i aorty.
  • Napięcia mięśniowo-powięziowe i punkty spustowe na mięśniach: biodrowo-lędźwiowych, wielodzielnych, gruszkowatych, czworobocznych lędźwi
  • Nadmierny stres i napięcia emocjonalne

Objaw kliniczny:

Pacjent najczęściej zgłasza się z ostrym bólem w kręgosłupie lędźwiowym, często uniemożliwiającym pochylenie się i/lub wyprost. Ból, który odczuwa ma charakter od promieniującego do tępego, zlokalizowany jest w jednym miejscu, lub obejmuje konkretny obszar ciała. Często informuje, że: jego dolegliwości nasilają się po dłuższym przebywaniu w pozycji statycznej (po nocy, po dłuższym siedzeniu lub staniu), dolegliwości zmniejszają się po rozchodzeniu/rozruszaniu, boli podczas kichania, kaszlu, parcia na mocz lub stolec (wzmożonej pracy tłoczni brzusznej).

Podczas obserwacji u takiego pacjenta możemy zauważyć m.in. pogrubione, mocno widoczne naczynka żylne w różnych strefach ciała, np. przejście szyjno-piersiowe, okolica lędźwiowo-krzyżowa, cechy zastoju/obrzęku w postaci wzmożonego wypełnienia tkanek miękkich w postaci poduszeczki na kości krzyżowej czy ‘nabrzmiałych’ mięśni przykręgosłupowych oraz rumień naczynioruchowy.

Kiedy się zgłosić do gabinetu?

Najlepiej jak najszybciej. Szczegółowa diagnostyka i szybka reakcja pozwolą na zmniejszenie reakcji zapalnej oraz przyczynią się do poprawy sprawności funkcjonalnej pacjenta.

Jak wygląda terapia w przypadku rwy kulszowej?

Przede wszystkim trzeba przeprowadzić wywiad i dokładną diagnostykę pod kątem możliwej przyczyny doznanego urazu. Jeżeli podczas wywiadu podejrzewamy uszkodzenie dysku, odsyłamy na dokładniejsze badania w celu oceny rozległości uszkodzenia. Następnie pracując z tkankami uwalniamy je z ograniczeń ruchomości, poprawiamy drenaż żylny w obrębie zajętego segmentu, jeśli istnieje taka konieczność wykonujemy manipulacje. Często też pracujemy w obrębie narządów wewnętrznych i na liniach wzajemnego napięcia, które  mogą być od siebie znacznie oddalone.

Jak sobie pomóc?

Internet aż huczy od propozycji ćwiczeń na rwę kulszową, ja podam dwie, wręcz banalne propozycje, ale za to niedoceniane i często zapominane. Są to ruch i ćwiczenia oddechowe.

Dlaczego ćwiczenia oddechowe? Efektywna praca przepony oddechowej, jest niepodważalnie najważniejszym mechanizmem, który jak tłok w cylindrze napędza powrót żylny z dolnej części ciała

Dlaczego ruch?  Ponieważ wtedy najefektywniej angażujemy pompę mięśniową, działającą na zasadzie skurczu-rozkurczu, co w efekcie przemieści krew wbrew działaniu siły grawitacji.

A skoro mowa o ruchu, nie zostawiam Was z suchą teorią. Oto propozycja autoterapii, która przyniesie ulgę w odczuwanych dolegliwościach

Przyjmujesz pozycję kolankowo-łokciową, utrzymując neutralne ustawienie kręgosłupa. Nogi na wysokości i na szerokość bioder. Ćwiczenie polega na tym, byś podczas wdechu oddechem dotarł do okolicy spojenia łonowego. Gdy opanujesz kierowanie oddechu do miednicy mniejszej, wykonaj ćwiczenia 2-3 razy dziennie. Jednorazowe wykonanie ćwiczenia to 5 głębokich oddechów kierowanych do miednicy mniejszej i potem 5 spokojnych, by unikach hiperwentylacji. Znowu 5 głębokich i 5 spokojnych i ponownie 5 głębokich i koniec jednorazowego wykonania ćwiczenia. Pamiętaj o systematyczności.

Twój fizjoterapeuta Jan Grab 🙂